2. des. 2016

Fjell-Norig

Sigmund Bråtet les . Foto: Merete Byrøygard
av Olav Aukrust

Du salme i skogen, der vindsus syng
kvar linnvêrs natt,
du helsing frå villmark og végras og lyng -
støtt kjem du att.
Frå brisken den beiske og fine og stride,
frå fjellheim og viggur og vindheimar vide
kjem du, mitt hjarta til sorg og til trøyst,
du Fjell-Norigs inste, upphavlege røyst.

Du gufs av det norske, du ånd ifrå fjell -
di klage er mi.
Um ingen deg høyrer, eg høyrer deg lel,
og veit kva du lid.
Dei runer som gudgjevne her berre ljomar,
dei lengslur som her einast skin og ber blomar
ved aurgamal ile som her berre vell -
dei er det du syng um, du vindsus frå fjell.

Du høyrest av dine ved dag og ved natt,
du utesus.
Um folket ditt svik deg, kom sterkare att -
fyll vårt hus!
Å døyp oss i vårdagars dom over døden,
til kveik att på nytt av den norrøne mjøden, -
du gufs frå det høge som her vil bli storm;
lyft elden vår eigen, i ånd og i form!

Du fengje vårt inste og føre oss dit
som lengslune gjeng!
Det tindrar av bjørk, og det lyser av kvit
skogstjerne-eng - -
Det tek som når tora og storskri'u rullar,
det møter med barndom og bestemorsullar,
med fimleik og svle og urtids vin, -
og langleite blånar, og høgfjell skin!

Di klage forklagar oss, klumsa eg stend, -
gjev tol, gjev tol!
din djupaste løyndom er liv lage enn:
du skapte vårt mål.
Og du einast difor er etter vårt ynde:
vår lengting og lagnad, vårt lende og lynde,
det talar du ut um, og sjølve vårt kall
kann den lyde ut som er heilt i ditt vald.

Dei menn som um Fjell-Norig endå held vakt,
dei kjenner deg vel.
Alt folket skal eingong med glans av di makt,
med midtsamla sjel,
sin heimvegen velja og livsvoni vinne,
og tavlun' i graset då att skal me finne -
og då skal vår folkeånd gjeste sitt folk
og Fjell-Norig fagne sin fulltrugne tolk.

Kjelde: Dikt i samling, Gyldendal, 1967, s. 493

Végras: Skoggras, villgras

25. nov. 2016

Helsing til fjella

Finn Sandum les. Foto: Merete Byrøygard
Vil du ta med deg helsing til fjella
Du som ennå er lett på tå
Vil du helse til reinlav og røslyng
Der min fot ikkje lenger kan gå

Vil du sende meg bud når du er der
Vil du nøre din eld ved mitt tjønn
Vil du sovne på steinen -eg sov der
Vil du gje dei mi siste bøn

At dei kanskje kan hugse eg var der
At eg levde mitt liv der ein gong
Takke for alt eg fekk der
Syng dei min siste song

Vil du ta med deg helsing til fjella
Vil du helse og takke for meg
Vil du be dei å slette gjelda
For den rikdom eg stal steg for steg

-Vil du ta med deg helsing til fjella?

Kjelde: derfor, Finn Sandum forlag, 2016, s. 16.

18. nov. 2016

Fossekallen

av Harald Sverdrup
John  Nyutstumo les. Foto: Pixabay.com

Fossekallen er isbader.
Står og vipper med kroppen.
En tykkfallen gentleman i smoking
tett ved en råk som mørkner i et v-tegn.
Flyr under vann, klipper seg frem motstrøms
på samme vis som en søster i eventyret,
plukker med seg småfisk, krepsdyr, larver.
Flyr gjennom fossen inn til bergfødte unger
som ingen kan høre og ingen kan se.

Kjelde. Grønn kalender, Aschehoug, 1974, s.28

11. nov. 2016

Brigde

Even Lusæter les diktet. Foto: Helge Sunde
av Olav Aukrust

Hugbod som fyrr leika hauk over hauk
i storstilla blå
og solblanke ned over tankane strauk,
er ingen stad høyre hell sjå.

Stride som strålande kvæde dei kvad
og lyste seg leid.
No er det att berre burtblåsne blad
ein haustdag på villande heid.

                    *

Mjukar enn myrull som voggar i vind
langt inni fjell,
er minni som sviv gjennom mannasinn
ein skybleik og blåsande kveld.

Kjelde: Dikt i samling, Gyldendal, 1967, s. 104

5. nov. 2016

Haustminne

Finn Sandum les. Foto: Merete Byrøygard
Det leikar i minne ei hending
frå fjellet ein haustfarga dag
Ein sundag eg trur det må vera
med fjellbris i solvarme drag

Gjennom vier og fjellbjørk eg vandra
På solturre rabbar eg låg
Ska tru om eg kanskje der sovna?
Var det draum eller under eg såg?

I bivrande haustsol eg ansa
at buskene slepte sitt tak
Fjellbjørk og sølvvier dansa
i myrdogg der storelgen rak

Med eitt der i haustfjellstilla
eg høyrde ein symfoni
med tonar frå eldgamle tider
som ei bru ifrå tid til tid

Tonane varleg anda
i fjellbjørkdansen sin song
I myrdoggdisen eg ana
ei hulder som dansa ein gong

Sikklet frå haustspake bekkar
gjer fjellstilla meire sterk
Som fjettra eg sit og undrast
over meisterens skaparverk

Eit susande søg gjennom lufta
bryt i min hauststille fred
I fargesprengd fullmogen røslyng
slår ei vandrande trostflykt seg ned

Eg veit kje kor lenge eg låg der,
men låg nok til sola gjekk ned
Ho sløkte dei haustvarme strålar
og stille la kveldsdogga ned

Kjelde: derfor, Finn Sandum forlag, 2016, s. 11.

28. okt. 2016

Inni Veslglupen

Ragnhild Kolden les sitt eige dikt. Foto: frankps.net
av Ragnhild Kolden

Eg veit ein stad
inni ville fjellet
der alt er forvitra
til berg og stille
og bekblått vatn

Dit kom eg ein gong
ein tidlaus regndag

Midt i det myrke urtidsandletet
alle steinskapte landskap ber
stod eg og kjende kroppen krympe
til inkjes mot det å vera
den eldste av steinane der.

Vart som eit vinddrag gjennom glupen
- lett over lendet og så: forbi
medan steinen og vatnet og stilla
låg der dei ligg til evig tid.

Der inne har lendet sett seklar gå
i uforanderleg øyde og storslegen togn
og visste det ikkje. Og eg, som veit,
skal vera eit vinddrag og sidan døy.

Kjelde: Ho inni meg, Dølaringen, 2001, s. 59

21. okt. 2016

Uppover berget

Even Luseter les. Foto: Morten Kielland
av Jan-Magnus Bruheim

Mot blå djup av endeløyse
lyfter seg berget. Bratt
berg mot ditt stålblå auga.
Her skal du gå gjenom livet
kvar dag, kvar natt.

Solflaumen øljar kring panna.
Nattstjerna svalar og skin.

Frå usedd kjelde
går viljen
som fløande sevjestraumar
igjenom dine lemer.

Føtene leitar
blindt etter feste
uppover berget
på smale pall.

Du veit i ei dirring
at djupet ligg der nedunder.
Syg med ein avgrunns dragnad,
ventar ditt fall -

Du kjem dit du ser. -

Dag etter dag
til den siste timen
vil du beda um kraft
til å vende
auga mot dit du skal.

Kjelde: Innover viddene, Noregs boklag, 1968, s. 54

14. okt. 2016

Trygt fylgje

av Jan-Magnus Bruheim
Synne Stensgård les Foto: Morten Kielland

Her oppe inni berg og urd
straks ovanfor den tolla
du ser, som rettar armar ut,
der bur dei fæla trolla.

Der har dei alltid halde til
så lenge eg kan minnast,
sjølv om det fleste ikkje trur
at noko slikt kan finnast.

Eg stabba tungt i snøen dit
ein gong då eg var liten. 
Og bratt det var og langt å gå,                                          
men spør om eg var sliten!

Mot himlen såg eg trolla stå
straks over skogabrynet.
Lell gjekk eg trygg og traska på
og ansa ikkje synet.

Du trur vel eg er modig? Nei,
det er eg mest med munnen!
Slik denne gongen og, men no
skal du veta grunnen:

For det som gjorde meg så trygg
skal eg slett ikkje dylgje,
det var den gode vissa, at
eg hadde far til fylgje.

Kjelde: Om alle tre var like..., Noregs Boklag, 1975, s. 7

7. okt. 2016

Sorg over sæterbudeia

Ingebjørg Torgersrud les diktet
av Ole Arnfinn Torgersrud

Du skulle sett ho Solveig,
sæterbudeia på Ro,
i fjor da ho flaug oppå stylom
og lokka hem kua te kvelds.
Ho va så velsigna fjell-kåt
og raulett og varm og god.
Ho song så dvergmålet svårå
i blåleitom langt te fjells.

Det ligg så grasgrøn ei slette
ein stan innved Vakkernut,
og der va det leik og livat
hår einaste laurdagskveld.
Der svinga ho Solveig springdans
så stakken stod ende ut
te måråsola kom trill-rund
og skein over alle fjell.

Det va itte rart at gutan
fekk hog te å freste fri.
Døm kappflaug ette`n Solveig
hår gong det let opp te dans.
Men det va ein som fekk lov te
å kalle ho gjenta si.
Og det va ein blankøygd gardgut
frå Liom som heitte Hans.

Du skulle sett ho Solveig
hos konsul Krohn inni by`n
i haust da ho kom hem på feri
med fjørhatt og høghæla skol
Ho hadde blodraude lipper
og sotsvarte augebryn,
og ingen i Øverbygda
kunn tru det skrømtet va ho.

Nå va ho skore tå mønster
frå Paris og Hollywood.
Ho himla med tome auger
og stunda på kino att.
Det va så gørr utpå landet,
men himmel og milde Gud
og gidamei for a Rita.
Nå va ho ein apekatt.

Ho reiste åt by`n att i går.
I kveld sitt ho visseleg bra
bak kullørte lamper på Bristol
og flørte med fullmektig Franz.
Men ingen i grenda kan gløme
hå raulett og vakker ho va
den tid ho va sæterbudeie
og fjell-kåt og glad tå`om Hans.

Kjelde: Det gol ein gauk, Dølaringen boklag, 2001 s. 74

30. sep. 2016

Oktobervandring

Forfattaren les diktet. Foto: Merete Byrøygard
av Anne Sletten

Sjå frosne myrar og nakne lier
og bekken sullar om stille tider -ein vinter lang.
Frå kjørr og tuve har tagna tonen
dei glade småfuglars ljose sang.
Rimfrost på strå, doggtårer små.
Vik vemod! Lyft ditt auga til ein oktoberhimmel, tindrande blå.
Skardheim er nådd, komen halvvegs.
Lett vi trødde dei tunge bakkar.
Greie råk fortel om mange som før oss trakka.
Sitja i solveggen, drøyme seg langt attende: